احمد مجد الاسلام كرمانى
415
سفرنامه كلات ( فارسى )
نخواست يا نخواستند از روى مسند برخاسته محترما به خانه خودش ميرود و شايد مسندى ديگر هم به او بدهند و بر فرض كه كارى به او ندهند يا نخواهد ، جان و مالش محفوظ است و ابدا محتاج به ترك وطن نميشود ، گذشته از تمام اينها مشير الدوله دو پسر عالم تربيت شده دارد كه آنها عاشق آبادى ايران و آزادى ايرانيان هستند و اگر مشير الدوله خودش ملتفت اين نكات نباشد آنها به او تعليم و تذكار مينمايند . گفت : آيا به پسرهاى مشير الدوله اميد دارى ؟ گفتم : بلى اگرچه شخصا هرگز با مشير الملك در اين مطالب صحبت نكردهام ولى از اشخاص موثق شنيدهام ، كه تحصيل كرده و دانا است و آدم دانا با استبداد و ظلم و بربريت همراه نخواهد بود ، چنان كه در همين سفر كه از روسيه برگشته بود من يك شب بديدن او رفتم و در آن مجلس از تمدن و تربيت ممالك ديگر و توحش و بربريت ايران و آزادى ملل اروپا و بدبختى ملل آسيا صحبت ميكردم و خيلى هم تند حرف ميزدم مشير الملك « 1 » اگرچه ساكت بود ولى معلوم بود خيلى ازين صحبتها
--> ( 1 ) - ميرزا حسن خان مشير الدوله پسر بزرگ ميرزا نصر اللّه مشير الدوله نائينى در سال 1250 خورشيدى متولد گرديد و تحصيلات خود را در رشته نظام و رشته حقوق در مسكو باتمام رسانيد ، پس از آنكه پدرش بوزارت امور خارجه منصوب گرديد ، از روسيه فراخوانده شد و به سمت رياست دفتر وزارت امور خارجه تعيين گرديد و در سال 1319 ه ق به سمت وزير مختارى ايران در دربار روس در سال 1324 ه ق زمان صدارت پدرش هيأتى كه براى تنظيم قانون انتخابات مجلس تعيين شده بود ، حسن پيرنيا مشير الملك يكى از برجستهترين اعضاء آن هيأت بوده و پس از فوت پدرش ملقب به مشير الدوله گرديد . مشير الملك در مدت عمر خود هشت بار وزير دادگسترى شش بار وزير جنگ چهار بار وزير فرهنگ چهار بار وزير امور خارجه دو بار وزير پست و تلگراف دوبار وزير كشور يك بار وزير تجارت و چهار بار نخستوزير بوده است . مشير الدوله از سال 1302 شمسى به كلى از كار كناره گرفت و مشغول بتأليف سه جلد كتاب تاريخ ايران باستان يعنى از سنه قديم تا زمان پارتها و اشكانيان گرديد . مشير الدوله بر خلاف پدر و اكثر زمامداران عصر -